Trong tổng chiều dài 120 km, tuyến đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh dự kiến có đến 116 km đi trên cao, chỉ khoảng 4 km bố trí trên mặt đất.
Trong tương lai gần, thời gian di chuyển từ trung tâm Hà Nội đến Hạ Long có thể được rút xuống dưới 30 phút, nếu tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh được triển khai theo phương án đề xuất.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự án là phương án kỹ thuật, khi phần lớn chiều dài tuyến được bố trí đi trên cao. Cách tiếp cận này khác với nhiều tuyến giao thông hiện hữu, đồng thời đặt ra các yêu cầu riêng về thiết kế, thi công và vận hành trong bối cảnh điều kiện địa hình và hạ tầng khu vực.
Theo thông tin từ UBND tỉnh Quảng Ninh, dự án đã hoàn tất bước thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường. Tuyến có tổng chiều dài khoảng 120 km, đi qua 4 địa phương gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Điểm đầu đặt tại khu vực Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (Cổ Loa, Đông Anh), trong khi điểm cuối nằm tại khu công viên công cộng phường Tuần Châu, đối diện Khu đô thị Vinhomes Hạ Long Xanh.
Điểm nhấn nổi bật của dự án nằm ở phương án thiết kế “trên cao hóa” gần như toàn tuyến. Trong tổng chiều dài 120 km, chỉ khoảng 4 km đi trên mặt đất, còn lại tới 116 km là cầu cạn, cầu vượt sông và vượt các tuyến giao thông hiện hữu. Quy mô này đồng nghĩa với việc hơn 3.400 trụ cầu sẽ được xây dựng dọc tuyến.
Dự án được đầu tư theo tiêu chuẩn đường sắt tốc độ cao hiện đại với đường đôi, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm và hệ thống điện khí hóa. Tốc độ thiết kế tối đa trên tuyến chính đạt 350 km/h, trong khi đoạn qua khu vực nội đô Hà Nội được điều chỉnh xuống 120 km/h nhằm đảm bảo an toàn khai thác. Với thông số này, thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh dự kiến chỉ còn khoảng 23 phút, thay vì 2 – 3 giờ như hiện nay bằng đường bộ.
Theo quy hoạch, tuyến sẽ có 5 nhà ga chính gồm Cổ Loa (Hà Nội), Gia Bình (Bắc Ninh), Ninh Xá (Hải Phòng), Yên Tử và Hạ Long Xanh (Quảng Ninh). Các nhà ga không chỉ đóng vai trò điểm dừng kỹ thuật mà còn được định hướng trở thành các cực tăng trưởng đô thị mới. Trong đó, ga Hạ Long Xanh có quy mô gần 38 ha, tích hợp depot và các hạng mục dịch vụ.
Tuyến đường cũng sẽ vượt qua nhiều con sông lớn như sông Đuống, sông Thái Bình, sông Kinh Thầy, sông Đá Vách và sông Uông.
Tổng mức đầu tư của dự án ước tính khoảng hơn 147.000 tỷ đồng, chưa bao gồm hơn 10.000 tỷ đồng chi phí giải phóng mặt bằng do ngân sách Nhà nước đảm bảo. Đây là một trong những dự án đường sắt có quy mô vốn lớn nhất khu vực phía Bắc.
Theo kế hoạch, dự án dự kiến khởi công vào ngày 12/4 tại khu vực ga Hạ Long Xanh và hướng tới hoàn thành vào năm 2028.
